S1 Strategic Source
فرآیند مرتبط با شناسایی و تأمین تأمین‌کنندگان کلیدی، که اغلب شامل تحلیل کل هزینه‌ها (total spend) می‌شود. این فرآیند بر توسعه روابط بلندمدت با شرکای تجاری تمرکز دارد تا خریدار بتواند به اهداف سودآوری و رضایت مشتری دست یابد. کاربردهای فناوری اطلاعات در این فرآیند شامل E-Procurement، خودکارسازی درخواست قیمت (RFQ)، درخواست پیشنهاد (RFP)، حراج الکترونیکی (e-auction یا reverse auction) و سیستم‌های مدیریت قرارداد است.
۳ زیردامنه تخصصی
۱۲ بازیگر اصلی
۲۴ فرآیند کلیدی
flowchart TB classDef activity fill:#AFDAFD,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#000880 classDef doc fill:#0565b3,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#ffffff 360@{ label: "S1.1 تعریف نیاز کسب‌وکار"} class 360 activity 361@{ label: "S1.10 مذاکره و اعطای قرارداد"} class 361 activity 362@{ label: "S1.2 انجام تحلیل بازار تأمین"} class 362 activity 363@{ label: "S1.3 تدوین استراتژی تأمین"} class 363 activity 364@{ label: "S1.4 آزمایش بازار پیش از تدارکات"} class 364 activity 365@{ label: "S1.5 تأمین از بازار تأمین"} class 365 activity 366@{ label: "S1.6 پیش‌تأیید تأمین‌کنندگان"} class 366 activity 367@{ label: "S1.7 تعیین سطح ترتیبات همکاری"} class 367 activity 368@{ label: "S1.8 دعوت به مناقصه/درخواست قیمت"} class 368 activity 369@{ label: "S1.9 تحلیل پیشنهادها و انتخاب تأمین‌کنندگان"} class 369 activity 218@{ shape: doc, label: "نیاز کسب‌وکار"} class 218 doc 222@{ shape: doc, label: "RFQ/RFP"} class 222 doc 223@{ shape: doc, label: "درخواست پیشنهاد ETO"} class 223 doc 229@{ shape: doc, label: "استراتژی/طرح تدارکات"} class 229 doc 230@{ shape: doc, label: "طرح تدارکات تفصیلی"} class 230 doc 231@{ shape: doc, label: "مشخصات تدارکات و محصول"} class 231 doc 232@{ shape: doc, label: "فهرست تأمین‌کنندگان بالقوه"} class 232 doc 234@{ shape: doc, label: "فهرست تأمین‌کنندگان پیش‌تأییدشده"} class 234 doc 236@{ shape: doc, label: "انتخاب تأمین‌کننده(ها)"} class 236 doc 237@{ shape: doc, label: "مستندات ITT / RFQ تأمین‌کننده"} class 237 doc 238@{ shape: doc, label: "مستندات ITT / RFQ"} class 238 doc 240@{ shape: doc, label: "مستندات ITT/RFQ"} class 240 doc 242@{ shape: doc, label: "تأمین‌کننده نهایی"} class 242 doc 243@{ shape: doc, label: "قرارداد/توافقنامه امضا‌شده"} class 243 doc 244@{ shape: doc, label: "فرآیند سفارش تدارکات مستقیم"} class 244 doc 445@{ shape: doc, label: "تامین‌کننده توافق شده"} class 445 doc 450@{ shape: doc, label: "قرارداد/توافقنامه امضا شده"} class 450 doc 80@{ shape: doc, label: "نیاز ظرفیت زنجیره تأمین"} class 80 doc 76@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تأمین (مهندسی سفارش)"} class 76 doc 109@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تأمین (ساخت برای انبار)"} class 109 doc 75@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تأمین (سفارشی)"} class 75 doc 215@{ shape: doc, label: "الزامات منبع"} class 215 doc 216@{ shape: doc, label: "BOM/مشخصات محصول جدید"} class 216 doc 217@{ shape: doc, label: "مشخصات محصول"} class 217 doc 219@{ shape: doc, label: "مشخصات یا طراحی ETO"} class 219 doc 220@{ shape: doc, label: "قوانین کسب‌وکار برای فرآیندهای تأمین"} class 220 doc 221@{ shape: doc, label: "طرح‌های تأمین (ETO)"} class 221 doc 224@{ shape: doc, label: "تغییرات قوانین کسب‌وکار"} class 224 doc 225@{ shape: doc, label: "تغییرات قرارداد"} class 225 doc 226@{ shape: doc, label: "تغییر پیکربندی شبکه"} class 226 doc 227@{ shape: doc, label: "طرح تأمین"} class 227 doc 228@{ shape: doc, label: "شکاف ظرفیت/شبکه"} class 228 doc 233@{ shape: doc, label: "معیارهای انتظارات عملکرد تأمین‌کننده"} class 233 doc 239@{ shape: doc, label: "پیشنهاد(های) ITT و/یا RFQ تأمین‌کننده(ها)"} class 239 doc 241@{ shape: doc, label: "تأمین‌کننده(های) انتخاب‌شده"} class 241 doc 245@{ shape: doc, label: "تعریف سیگنال‌های سفارش تأمین‌کننده برای تدارکات مستقیم"} class 245 doc 269@{ shape: doc, label: "سیگنال‌های سفارش تأمین‌کننده تعریف‌شده برای تدارکات مستقیم"} class 269 doc 382@{ shape: doc, label: "قوانین کسب‌وکار برای فرآیندهای تامین"} class 382 doc 407@{ shape: doc, label: "فرصت پیکربندی مجدد شبکه"} class 407 doc 372@{ shape: doc, label: "تغییرات قانون کسب‌وکار"} class 372 doc 360 --> 218 362 --> 222 362 --> 223 363 --> 229 364 --> 230 365 --> 231 365 --> 232 366 --> 234 369 --> 236 368 --> 237 368 --> 238 368 --> 240 369 --> 242 361 --> 243 367 --> 244 361 --> 445 361 --> 450 80 --> 363 76 --> 363 76 --> 362 109 --> 363 75 --> 363 75 --> 362 215 --> 360 216 --> 360 217 --> 360 218 --> 362 219 --> 362 220 --> 362 221 --> 362 224 --> 363 225 --> 363 226 --> 363 227 --> 363 228 --> 363 229 --> 364 230 --> 365 232 --> 366 233 --> 366 234 --> 368 234 --> 367 236 --> 368 236 --> 369 236 --> 361 238 --> 369 239 --> 369 240 --> 369 241 --> 369 242 --> 361 245 --> 361 269 --> 361 382 --> 362 407 --> 363 372 --> 363

S1.1 تعریف نیاز کسب‌وکار

فرآیندی که به شناسایی و درک فرصت یا نیاز کسب‌وکار می‌پردازد. این فرآیند با مشارکت ذی‌نفعان از بخش‌های مختلف سازمان انجام می‌شود تا یک مشخصات سطح بالا و جامع تدوین گردد. مشخصات فنی (Specification)، چه برای سنجش عملکرد و چه برای سنجش انطباق، بیان‌کننده‌ای نظام‌مند از الزاماتی است که باید در تأمین یک محصول یا خدمت برآورده شوند و در قلب قرارداد بین خریدار و فروشنده جای دارد. تدوین یک مشخصات فنی باید نیازهای کسب‌وکار را به‌وضوح تعریف کرده و آن‌ها را به‌طور مؤثر به تأمین‌کنندگان منتقل کند تا ارزیابی کالاها و خدمات بر اساس مشخصات توافق‌شده تسهیل گردد.
  • تدوین مشخصات فنی اولیه محصول یا خدمت مورد نیاز
  • تعیین کمیت و زمان مورد نیاز
  • شناسایی الزامات کیفی و استانداردهای لازم
  • مستندسازی نیاز کسب‌وکار در قالب درخواست خرید (PR)
  • واحد تدارکات و خرید
  • واحد برنامه‌ریزی تولید
  • واحد تحقیق و توسعه (R&D)
  • واحد مهندسی و طراحی

کلیه شرکتها و دستگاه های دولتی و شرکت های خصوصی به این فرایند نیاز دارند. شرکت های خصوصی الزامی به ثبت نیازهای خود در شبکه زنجیره تامین (زیست بوم) نخواهند داشت اما شرکت های دولتی باید تمامی نیازهای خود را شناسایی و با مشخصات کامل در سامانه ثبت نمایند.

S1.10 مذاکره و اعطای قرارداد

فرآیند مرتبط با مذاکرات پس از دریافت پیشنهادها (مناقصه). بهای تمام‌شده در طول عمر مفید (Whole-life costs) از جمله هزینه‌های از‌رده‌خارج‌سازی، برچیدن یا امحا باید مد نظر قرار گیرد. پس از مذاکره، تدوین قرارداد به مشتری و تأمین‌کننده منتخب امکان می‌دهد تا تعهدات توافق و معیارهای کلیدی موفقیت را به‌طور کامل درک کنند. شرایط و ضوابط توافق‌شده به حداقل‌رساندن ریسک‌های قراردادی و مواجهه با خطرات هنگام انجام کسب‌وکار کمک می‌کند. پس از توافق بر سر قرارداد و شرایط، فرآیند ارتباطات و اجرا آغاز می‌شود. زمان‌بندی و پارامترهای مشخص باید از سوی هر دو طرف تعیین شود. همچنین هر دو طرف باید گروه‌های ذی‌نفع مرتبط را برای مدیریت مؤثر اجرای قرارداد تشکیل دهند.
  • برگزاری جلسات مذاکره نهایی با تأمین‌کننده برتر
  • مذاکره بر سر قیمت، شرایط پرداخت، زمان تحویل و گارانتی
  • تنظیم متن نهایی قرارداد و توافقنامه سطح خدمت (SLA)
  • اخذ امضا و اعطای رسمی قرارداد
  • واحد حقوقی و قراردادها
  • مدیران تدارکات
  • واحد مالی
  • تأمین‌کنندگان منتخب

کلیه قراردادهای تجاری بین خریدار و فروشنده قابلیت ثبت در زیست بوم (شبکه زنجیره تامین) را دارد و توصیه می شود در سامانه ثبت شوند و سندیت قانونی پیدا کنند.

S1.2 انجام تحلیل بازار تأمین

این فرآیند به انجام تحلیل فرصت‌های بازار تأمین برای ارزیابی گزینه‌های موجود در بازار تأمین مربوط می‌شود. این تحلیل به شناسایی تأمین‌کنندگان بالقوه و میزان رقابت در بازار تأمین کمک می‌کند. همچنین شامل انجام تحلیل تولید یا خرید (Make or Buy) نیز می‌شود.
  • شناسایی تأمین‌کنندگان بالقوه در داخل و خارج از کشور
  • تحلیل رقابت در بازار تأمین (تعداد، قدرت تأمین‌کنندگان)
  • انجام تحلیل ساخت یا خرید (Make or Buy)
  • بررسی ریسک‌های بازار (تحریم، نوسانات ارز، انحصار)
  • واحد تحقیقات بازار
  • واحد تدارکات استراتژیک
  • اتاق بازرگانی و سازمان توسعه تجارت
  • شرکت‌های مشاوره

کلیه شرکتها و دستگاه های دولتی و شرکت های خصوصی به این فرایند نیاز دارند. این فرایند برای شرکت های دولتی اجباری و برای شرکت های خصوصی اختیاری است.

S1.3 تدوین استراتژی تأمین

فرآیند تدوین استراتژی یا برنامه تأمین برای تهیه محصولات و خدمات مورد نیاز سازمان. ورودی‌های این فرآیند شامل مشخصات، الزامات تجاری و ارزیابی‌های بازار است. استراتژی یا برنامه تأمین باید به قوانین و مقررات خارجی و سیاست‌ها و دستورالعمل‌های داخلی پایبند باشد. این طرح باید ریسک‌های زنجیره تأمین را در نظر گرفته و گزینه‌هایی مانند برگزاری مناقصه رقابتی، توسعه محصول در داخل سازمان، استفاده از تأمین‌کننده انحصاری یا منبع تأمین واحد، تأمین از دو منبع (Dual Sourcing)، ارزش افزوده داخلی (In-Country Value) و تدارکات متمرکز در مقابل غیرمتمرکز را مد نظر قرار دهد.
  • تعیین رویکرد تأمین (رقابتی، انحصاری، دو منبعی)
  • تصمیم‌گیری در مورد خرید متمرکز یا غیرمتمرکز
  • تدوین برنامه مدیریت ریسک تأمین‌کنندگان
  • انتخاب استراتژی مناسب برای هر دسته کالا (ماتریس کرالجیک)
  • کمیته راهبری تأمین
  • مدیران تدارکات
  • واحد برنامه‌ریزی استراتژیک

کلیه شرکتها و دستگاه های دولتی و شرکت های خصوصی به این فرایند نیاز دارند. این فرایند برای شرکت های دولتی اجباری و برای شرکت های خصوصی اختیاری است.

S1.4 آزمایش بازار پیش از تدارکات

فعالیت‌های مرتبط با آزمودن بازار برای تعیین این که آیا زمان مناسبی برای عرضه‌ی محصول یا خدمت به بازار است یا خیر. این فرآیند ممکن است عواملی دیگر را کشف کند که باید در نظر گرفته شوند، از جمله اقدامات رقبا، عملکرد تأمین‌کنندگان و قوانین جدید. توسعه بازار نیازهای ذینفعان و کسب‌وکار را شناسایی می‌کند و تغییرات مورد نیاز برای اجرای استراتژی تأمین به‌گونه‌ای که بتواند این نیازها را به‌طور انعطاف‌پذیر برآورده کند، مشخص می‌کند.
  • عرضه آزمایشی محصول جدید در بازار برای سنجش تقاضا
  • بررسی عملکرد تأمین‌کنندگان بالقوه در شرایط واقعی
  • تحلیل واکنش رقبا به ورود محصول جدید
  • ارزیابی تأثیر قوانین جدید بر بازار هدف
  • واحد تحقیق و توسعه
  • واحد بازاریابی
  • واحد تدارکات

این فرایند درون سازمانی تلقی می شود اما شبکه زنجیره تامین می تواند اطلاعات، آمارها و داده های لازم جهت تحلیل بازار را در اختیار بنگاه های اقتصادی و فعالان اقتصادی قرار دهد. فروش تحلیل های مطالعه بازار می تواند یکی از منابع درآمدی شبکه زنجیره تامین به شمار آید.

S1.5 تأمین از بازار تأمین

شناسایی عرضه کنندگان موجود: فرآیند بررسی بازار برای شناسایی شرکت هایی که کالای مورد نیاز یا خدمات مورد نظر را تأمین کند. خریداران از روش‌های مختلفی برای شناسایی تأمین‌کنندگان بالقوه‌ای که معیارهای خود را برآورده می‌کنند، استفاده خواهد کرد. مجموعه متنوعی از معیارها در این زمینه می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
  • جستجو و شناسایی تأمین‌کنندگان جدید (جستجوی اینترنتی، کاتالوگ، نمایشگاه‌ها)
  • تهیه فهرست اولیه تأمین‌کنندگان بالقوه (Long List)
  • جمع‌آوری اطلاعات اولیه از تأمین‌کنندگان (پرسشنامه)
  • ارزیابی اولیه توانمندی‌ها
  • واحد تدارکات
  • کارشناسان خرید

شبکه زنجیره تامین، امکان معرفی تمامی تامین کنندگان بالقوه را فراهم می آورد و جستجوی تامین کنندگان را برای شرکت ها و سازمان ها تسهیل می نماید.

S1.6 پیش‌تأیید تأمین‌کنندگان

فرآیند ارزیابی اولیه (پیش‌صلاحیت) تأمین‌کنندگان. این فرآیند توانایی یک تأمین‌کننده بالقوه را در کنترل عواملی مانند کیفیت، تحویل، کمیت، قیمت، ثبات مالی و تمامی عوامل دیگری که باید در قرارداد گنجانده شوند، ارزیابی می‌کند. اهمیت ارزیابی اولیه تأمین‌کنندگان در این است که جنبه‌ای ضروری از تأمین‌راهبردی، مدیریت تأمین‌کنندگان و دستیابی به مزیت رقابتی محسوب می‌شود.
  • ارزیابی توانایی فنی و تولیدی تأمین‌کننده (بازدید از کارخانه)
  • بررسی ثبات مالی و اعتباری تأمین‌کننده
  • ارزیابی سیستم‌های کیفیت و گواهینامه‌ها (ISO)
  • تأیید نهایی و درج در فهرست تأمین‌کنندگان تأییدشده (AVL)
  • واحد تأیید صلاحیت تأمین‌کنندگان
  • واحد کنترل کیفیت
  • واحد مالی (بررسی اعتبار)

شبکه زنجیره تامین، با اتصال به سازمان های مختلف و تبادل اطلاعات با سامانه هایی نظیر سامانه اعتبارسنجی ایرانیان، ثبت شرکت ها، سازمان امور مالیاتی، اتاق بازرگانی، اتاق اصناف، اتحادیه های مرتبط، بانک مرکزی و وزارت صمت می تواند در فرایند رتبه بندی و احراز صلاحیت تامین کنندگان به شرکت ها و خریداران کمک کند.

S1.7 تعیین سطح ترتیبات همکاری

فرآیند تعیین میزان شدت همکاری با تأمین‌کننده که توسط استراتژی تأمین، مدیریت رده (کالا یا خدمات) و طبقه‌بندی مواد/خدمات هدایت می‌شود. این فرآیند منجر به تصمیم‌گیری برای تشکیل اتحادهای مجازی (Virtual Alliances)، اتحاد راهبردی (Strategic Alliance)، مشارکت (Partnering)، رابطه مستمر می شود یا گاهی ممکن است طرفین ترجیح دهند مستقل از یکدیگر عمل نمایند.
  • تعیین نوع رابطه با تأمین‌کننده (مقطعی، بلندمدت، استراتژیک)
  • تصمیم‌گیری در مورد مشارکت یا اتحاد استراتژیک
  • تعیین سطح اشتراک اطلاعات با تأمین‌کننده
  • تدوین برنامه مدیریت ارتباط با تأمین‌کننده (SRM)
  • مدیران ارشد
  • مدیران تدارکات

این موضوع می تواند خارج از شبکه تصمیم گیری شود.

S1.8 دعوت به مناقصه/درخواست قیمت

فرآیند ارسال دعوت‌نامه رسمی برای مناقصه (ITT) و/یا درخواست پیشنهاد (RFQ) به تأمین‌کنندگان بالقوه انتخاب‌شده. اطلاعاتی نظیر مشخصات پروژه، مستندات مربوط به نیازهای کسب و کار و زمان‌بندی‌های مشخص برای پاسخ‌دهی باید در فراخوان ذکر شود.
  • تهیه اسناد مناقصه (RFP/RFQ) شامل مشخصات فنی و شرایط
  • ارسال دعوت‌نامه به تأمین‌کنندگان تأییدشده
  • پاسخگویی به سوالات تأمین‌کنندگان در طول فرآیند
  • دریافت پیشنهادات قیمتی و فنی از تأمین‌کنندگان
  • واحد تدارکات
  • کمیته مناقصات

ارسال فراخوان مطابق آئین نامه معاملات دولتی برای شرکت های دولتی الزامی خواهد بود و باید این فراخوان در شبکه زنجیره تامین ثبت گردد. ثبت فراخوان برای شرکت های خصوصی اختیاری می باشد.

S1.9 تحلیل پیشنهادها و انتخاب تأمین‌کنندگان

فرآیند ارزیابی و اعتبارسنجی پیشنهادات و پاسخ های دریافتی برای انتخاب تأمین‌کننده(های) منتخب. ارزیابی مناقصه باید به‌صورت ساختاری، منضبط و شفاف انجام شود، صرف‌نظر از اینکه قراردادها برای تأمین کالا یا خدمات هستند. بیشتر ارزیابی‌ها مقایسه قیمت‌ها را همراه با توانایی‌های فنی، ظرفیت، کیفیت خدمات و سلامت مالی تأمین‌کننده بررسی می‌کنند.
  • بازگشایی پاکت‌های پیشنهاد
  • ارزیابی فنی پیشنهادات (انطباق با مشخصات)
  • تحلیل مالی و قیمتی پیشنهادات
  • مقایسه و امتیازدهی به تأمین‌کنندگان و انتخاب برتر
  • کمیته فنی و بازرگانی
  • واحد تدارکات
  • واحد حقوقی

فرایند ارزیابی و اعتبارسنجی پیشنهادهای دریافتی، مطابق آئین نامه معاملات دولتی برای شرکت های دولتی الزامی خواهد بود و باید این فراخوان در شبکه زنجیره تامین ثبت گردد. این موضوع برای شرکت های خصوصی اختیاری می باشد.

مصادیق در صورت وجود

  • مناقصه/ مزایده
  • خرید از سامانه ستاد
  • خرید تضمینی کالاهای اساسی
  • عرضه در بازارگاه نهاده های دامی