P1 Plan Supply Chain
فرآیند توسعه و برنامه ریزی به منظور پیش بینی تخصیص منابع زنجیره تأمین برای برآورده کردن نیازهای زنجیره تأمین است. این کار در سطح برنامه‌ریزی عملیاتی انجام می‌شود و معمولاً به‌صورت ماهانه بازبینی می‌گردد.
۳ زیردامنه تخصصی
۱۲ بازیگر اصلی
۲۴ فرآیند کلیدی
flowchart TB classDef activity fill:#AFDAFD,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#000880 classDef doc fill:#0565b3,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#ffffff 194@{ label: " P1.1 دریافت سیگنال‌های خارجی بازار "} class 194 activity 195@{ label: " P1.2 تجمیع نیازهای زنجیره تأمین "} class 195 activity 196@{ label: " P1.3 ارزیابی و ایجاد پاسخ تأمین "} class 196 activity 197@{ label: " P1.4 ایجاد تعادل بین سیگنال‌های بازار خارجی، نیازهای زنجیره تأمین و پاسخ زنجیره تأمین با استفاده از تکنیک‌های مدل‌سازی زنجیره تأمین "} class 197 activity 198@{ label: " P1.5 برنامه‌ریزی مجدد، تحلیل و انتخاب پاسخ بهینه زنجیره تأمین "} class 198 activity 199@{ label: " P1.6 ابلاغ برنامه به واحدهای اجرایی و ارزیابی "} class 199 activity 61@{ shape: doc, label: "بینش‌های بازار / تأثیرات تقاضا"} class 61 doc 63@{ shape: doc, label: "نیازهای زنجیره تأمین"} class 63 doc 69@{ shape: doc, label: "منابع زنجیره تأمین"} class 69 doc 80@{ shape: doc, label: "نیاز ظرفیت زنجیره تأمین"} class 80 doc 81@{ shape: doc, label: "منابع ظرفیت زنجیره تأمین"} class 81 doc 82@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تولید متوازن"} class 82 doc 83@{ shape: doc, label: "برنامه محدود اولیه"} class 83 doc 84@{ shape: doc, label: "برنامه محدود نهایی"} class 84 doc 85@{ shape: doc, label: "برنامه‌های زنجیره تأمین"} class 85 doc 86@{ shape: doc, label: "تقاضای پیش‌بینی شده"} class 86 doc 297@{ shape: doc, label: "برنامه S&OP"} class 297 doc 465@{ shape: doc, label: "الزام ظرفیت زنجیره تامین"} class 465 doc 60@{ shape: doc, label: "داده‌های بازار"} class 60 doc 62@{ shape: doc, label: "محموله‌ها"} class 62 doc 64@{ shape: doc, label: "سفارشات معوق (ساخت برای انبار)"} class 64 doc 65@{ shape: doc, label: "سفارشات معوق (مهندسی سفارش)"} class 65 doc 66@{ shape: doc, label: "سفارشات معوق (سفارشی)"} class 66 doc 67@{ shape: doc, label: "نیازهای مشتری"} class 67 doc 68@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تولید (سفارشی)"} class 68 doc 70@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تولید (ساخت برای انبار)"} class 70 doc 71@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تولید (مهندسی سفارش)"} class 71 doc 72@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تحویل (سفارشی)"} class 72 doc 73@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تحویل (ساخت برای انبار)"} class 73 doc 74@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تحویل (مهندسی سفارش)"} class 74 doc 75@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تأمین (سفارشی)"} class 75 doc 76@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تأمین (مهندسی سفارش)"} class 76 doc 77@{ shape: doc, label: "موجودی قابل دسترس (ساخت برای انبار)"} class 77 doc 78@{ shape: doc, label: "موجودی قابل دسترس (سفارشی)"} class 78 doc 79@{ shape: doc, label: "موجودی قابل دسترس (مهندسی سفارش)"} class 79 doc 94@{ shape: doc, label: "برنامه سفارش نهایی"} class 94 doc 109@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تأمین (ساخت برای انبار)"} class 109 doc 266@{ shape: doc, label: "موجودی کالای قابل دسترس (MTS)"} class 266 doc 418@{ shape: doc, label: "اسناد راه‌حل فناوری"} class 418 doc 424@{ shape: doc, label: "راه‌حل فناوری"} class 424 doc 194 --> 61 195 --> 63 196 --> 69 195 --> 80 196 --> 81 197 --> 80 197 --> 82 197 --> 83 198 --> 84 199 --> 82 199 --> 85 195 --> 86 199 --> 297 197 --> 465 60 --> 194 61 --> 195 62 --> 195 63 --> 197 64 --> 195 65 --> 195 66 --> 195 67 --> 195 68 --> 196 69 --> 197 70 --> 196 71 --> 196 72 --> 196 73 --> 196 74 --> 196 75 --> 196 76 --> 196 77 --> 196 78 --> 196 79 --> 196 80 --> 197 81 --> 197 82 --> 199 83 --> 198 84 --> 199 94 --> 196 109 --> 196 266 --> 196 418 --> 195 424 --> 195

P1.1 دریافت سیگنال‌های خارجی بازار

فرآیند جمع‌آوری و تحلیل عوامل خارجی که می‌توانند بر تقاضا تأثیر بگذارند.
  • تحلیل روندهای اقتصاد کلان (نرخ ارز، تورم، تحریم‌ها)
  • پایش تغییرات سلیقه و رفتار مشتریان
  • بررسی اقدامات رقبا و سهم بازار آن‌ها
  • تحلیل تغییرات قوانین و مقررات صادرات/واردات
  • واحد بازاریابی و تحقیقات بازار
  • واحد برنامه‌ریزی استراتژیک
  • اتاق بازرگانی و سازمان توسعه تجارت
  • شرکت‌های مشاوره مدیریت

در حال حاضر هیچ نهادی به طور خاص متولی پیش بینی تقاضای بازار نیست واین امر به صورت پراکنده و اکثرا به صورت موضوعی و تخصصی توسط نهادها ی مختلف و اغلب به صورت سنتی انجام می شود و در بسیاری موارد کلا انجام نمی شود. در برخی موارد وزارت صمت،وزارت جهاد کشاورزی و سایر وزارت خانه ها حسب مورد و یا شرکت های تخصصی نظیر شرکت ملی صنایع پتروشیمی، به این امر می پردازند. یک از وظایف شبکه زنجیره تامین (زیست بوم) استفاده از روش های علمی و تخصصی در پیش بینی بازار است.

P1.2 تجمیع نیازهای زنجیره تأمین

فرآیند شناسایی، تجمیع و اولویت‌بندی تمامی منابع تقاضا برای زنجیره تأمین یکپارچه یک محصول یا خدمت در سطح، افق زمانی و بازه زمانی مناسب. پیش‌بینی فروش از سه مفهوم اصلی تشکیل می‌شود: سطح پیش‌بینی فروش: میزان جزئیات موردنیاز برای پیش‌بینی، مانند سطح کل شرکت، بخش، خط محصول، کد کالا (SKU)، یا SKU به تفکیک موقعیت مکانی. افق زمانی پیش‌بینی: بازه زمانی پوشش برنامه، مانند سالانه، ماهانه، هفتگی یا روزانه. بازه زمانی پیش‌بینی: تناوب به‌روزرسانی یا بررسی برنامه، مانند روزانه، هفتگی، ماهانه یا فصلی.
  • جمع‌آوری پیش‌بینی فروش از واحد فروش
  • تجمیع نیازهای انبارها و مراکز توزیع
  • تعیین سطح، افق و بازه زمانی پیش‌بینی
  • برگزاری جلسات هماهنگی برای تلفیق نظرات
  • واحد برنامه‌ریزی فروش و عملیات (S&OP)
  • واحد فروش و بازاریابی
  • واحد تولید و عملیات
  • شرکت‌های پخش و توزیع

تجمیع نیازها به صورت سراسری و جامع انجام نمی شود و برخی شرکت ها یا دستگاه ها به صورت جزیره ای نیازهای زنجیره تامین را شناسایی و رصد می کنند. وزارت صمت، جهاد کشاورزی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ستادهایی نظیر تنظیم بازار در این زمینه نقش ایفا می کنند. تجمیع نیازها به صورت سیستماتیک انجام نمی شود.

P1.3 ارزیابی و ایجاد پاسخ تأمین

فرآیند جمع‌آوری و تحلیل الزامات عرضه داخلی و خارجی برای پاسخ‌گویی به تقاضای بدون محدودیت (Unconstrained Demand). این فرآیند شامل بررسی ظرفیت، قابلیت و دسترس‌پذیری محصولات و منابع موردنیاز در طول افق برنامه‌ریزی است.
  • بررسی ظرفیت تأمین‌کنندگان داخلی و خارجی
  • تحلیل موجودی مواد اولیه و قطعات
  • ارزیابی قابلیت تأمین در افق برنامه‌ریزی
  • شناسایی محدودیت‌های تأمین (تحریم، کمبود ارز)
  • واحد تدارکات و خرید
  • واحد برنامه‌ریزی تولید
  • واحد مدیریت تأمین‌کنندگان
  • شرکت‌های تأمین‌کننده مواد اولیه

شناسایی ظرفیت های سمت عرضه در کشور به صورت یکپارچه صورت نمی پذیرد و نهاد مشخصی برنامه ریزی در این خصوص را به عهده ندارد و در اکثر موارد به صورت موردی یا بخشی عمل می شود. وزارت صمت و جهاد کشاورزی از متولیان اصلی این حوزه به شمار می آیند.

P1.4 ایجاد تعادل بین سیگنال‌های بازار خارجی، نیازهای زنجیره تأمین و پاسخ زنجیره تأمین با استفاده از تکنیک‌های مدل‌سازی زنجیره تأمین

فرآیند شناسایی و اندازه‌گیری شکاف‌ها و عدم‌تعادل‌ها بین تقاضا و منابع عرضه به‌منظور تعیین بهترین روش‌های رفع فاصله بین عرضه و تقاضا از طریق اقداماتی مانند بازاریابی، قیمت‌گذاری، بسته‌بندی، انبارداری، برون‌سپاری یا سایر اقدامات بهینه‌سازی خدمت‌رسانی، انعطاف‌پذیری، هزینه‌ها، دارایی‌ها و سایر ناهماهنگی‌های زنجیره تأمین در یک محیط تکرارشونده و مشارکتی. این فرآیند شامل تدوین یک برنامه زمان‌بندی‌شده برای تخصیص منابع زنجیره تأمین به‌منظور پاسخ‌گویی به الزامات است.
  • برگزاری جلسات S&OP/IBP برای تطبیق عرضه و تقاضا
  • شناسایی شکاف‌ها (کمبود یا مازاد موجودی)
  • تحلیل سناریوهای جایگزین (تغییر قیمت، بسته‌بندی، برون‌سپاری)
  • تدوین برنامه زمان‌بندی تخصیص منابع
  • تیم برنامه‌ریزی یکپارچه کسب‌وکار (IBP)
  • مدیران ارشد فروش، تولید و تدارکات
  • واحد مالی

در حال حاضر هیچ نهادی به طور متمرکز متولی این امر نیست و سازمان های مختلف در حوزه تخصصی خود سعی دارند برای رفع فاصله بین عرضه و تقاضا اقدام نمایند. از متولیان اصلی این حوزه وزارت صمت و جهاد کشاورزی هستند.به صورت موضوعی و تخصصی توسط نهادها ی مختلف و اغلب به صورت سنتی انجام می شود و در بسیاری موارد کلا انجام نمی شود. در برخی موارد وزارت صمت،وزارت جهاد کشاورزی هستند.

P1.5 برنامه‌ریزی مجدد، تحلیل و انتخاب پاسخ بهینه زنجیره تأمین

فرآیند هم‌راستاسازی مجدد برنامه‌های عرضه و تقاضا در صورت نیاز برای تحقق اهداف کسب‌وکار و زنجیره تأمین.
  • بازبینی برنامه‌ها در مواجهه با تغییرات بازار
  • تحلیل سناریوهای «چه می‌شود اگر» (What-if)
  • انتخاب بهترین گزینه برای رسیدن به اهداف
  • اصلاح برنامه عرضه یا تقاضا در صورت نیاز
  • تیم برنامه‌ریزی یکپارچه
  • مدیران ارشد

این امر به صورت سیستمی و مبتنی بر تحلیل داده در حال حاضر انجام نمی شود.

P1.6 ابلاغ برنامه به واحدهای اجرایی و ارزیابی

فرآیند تدوین و ابلاغ برنامه‌های اقدام در طول افق و بازه زمانی تعریف‌شده برنامه‌ریزی که نشان‌دهنده تخصیص پیش‌بینی‌شده منابع زنجیره تأمین برای برآورده‌سازی نیازهای زنجیره تأمین است.
  • تدوین برنامه نهایی به صورت رسمی
  • ابلاغ برنامه تولید، تأمین و توزیع به واحدها
  • تعریف شاخص‌های ارزیابی عملکرد
  • پایش اجرای برنامه و گزارش انحرافات
  • واحد برنامه‌ریزی
  • مدیران عملیاتی (تولید، تدارکات، توزیع)
  • واحد کنترل مدیریت

ابلاغ برنامه تولید به صورت بخشی انجام می شود. به عنوان مثال وزارت نفت یا شرکت ملی پخش و پالایش برنامه تولید پالایشگاه ها را کنترل می کنند. اما برنامه های اجرایی به صورت متمرکز در یک سامانه تجمیع نمی شود و هماهنگی بخش های مختلف با هم کنترل نمی شود.

مصادیق در صورت وجود

  • تعیین حجم خرید تضمینی کالاهای اساسی
  • تخصیص بودجه حمایتی