OE13 Circular Supply Chain Management
فرآیند توسعه زنجیره تأمین که زباله و آلودگی را حذف میکند، محصولات و مواد را به گردش درمیآورد، طبیعت را بازسازی میکند و در حال گذار به انرژی و مواد تجدیدپذیر است. زنجیره تأمین دایرهای (Circular Supply Chain) نیازمند تغییر اساسی در تفکر متخصصان زنجیره تأمین است؛ از ایده دسترسی به منابع نامحدود به سمت جایی که محصولات با حداقل زباله و مصرف انرژی، بازاستفاده و بازمصرف میشوند. زیرفرآیندها به ترتیب اولویت عبارتند از: (۱) کاهش (reduce)، (۲) تمدید چرخه عمر محصول (extend product lifecycle)، (۳) بازیابی برای بازاستفاده و بازمصرف (recovery for reuse and repurpose).
۳ زیردامنه تخصصی
۱۲ بازیگر اصلی
۲۴ فرآیند کلیدی
flowchart TB
classDef activity fill:#AFDAFD,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#000880
classDef doc fill:#0565b3,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#ffffff
130@{ label: " OE13.1 ارزیابی استفاده از مواد، آب و انرژی "}
class 130 activity
131@{ label: " OE13.2 به حداقل رساندن استفاده از مواد، آب و انرژی "}
class 131 activity
132@{ label: " OE13.3 افزایش استفاده کارآمد از داراییهای ثابت "}
class 132 activity
133@{ label: " OE13.4 کاهش ضایعات "}
class 133 activity
134@{ label: " OE13.5 افزایش طول عمر محصول و کاربرد مدور (Circular Utility) "}
class 134 activity
135@{ label: " OE13.6 به حداکثر رساندن بازیابی برای استفاده مجدد و تغییر کاربری "}
class 135 activity
107@{ shape: doc, label: "ملاحظات دایرهای"}
class 107 doc
310@{ shape: doc, label: "برنامه کاهش ضایعات تبدیل"}
class 310 doc
328@{ shape: doc, label: "برنامه بازیابی و منابع"}
class 328 doc
538@{ shape: doc, label: "استفاده فعلی و مورد انتظار از منابع"}
class 538 doc
540@{ shape: doc, label: "کاهش مستند در استفاده از منابع"}
class 540 doc
541@{ shape: doc, label: "بهبود کارایی مستند داراییهای ثابت"}
class 541 doc
542@{ shape: doc, label: "کاهش مستند در تولید ضایعات"}
class 542 doc
545@{ shape: doc, label: "بهبود مستند در کاربرد مدور محصول"}
class 545 doc
548@{ shape: doc, label: "برنامههای بازیابی، استفاده مجدد و تغییر کاربری مستند"}
class 548 doc
520@{ shape: doc, label: "طرح تلفیقی"}
class 520 doc
536@{ shape: doc, label: "استفاده برنامهریزی شده از منابع"}
class 536 doc
537@{ shape: doc, label: "استفاده واقعی از منابع"}
class 537 doc
539@{ shape: doc, label: "برنامههای اقدام"}
class 539 doc
543@{ shape: doc, label: "طراحی محصول مدور"}
class 543 doc
544@{ shape: doc, label: "برنامههای تلفیقی چرخه عمر محصول (PLC)"}
class 544 doc
546@{ shape: doc, label: "مواد، قطعات، زیرمجموعههای صادر شده"}
class 546 doc
547@{ shape: doc, label: "ضایعات تغییر کاربری یافته منحرف شده از دفع برای استفاده مجدد/بازیافت"}
class 547 doc
130 --> 107
133 --> 310
130 --> 328
130 --> 538
131 --> 540
132 --> 541
133 --> 542
134 --> 545
135 --> 548
520 --> 134
536 --> 130
537 --> 130
538 --> 131
539 --> 131
540 --> 132
540 --> 133
543 --> 134
544 --> 134
545 --> 135
546 --> 135
547 --> 135
OE13.1 ارزیابی استفاده از مواد، آب و انرژی
فرآیند ارزیابی و کمیسازی مصرف تمامی مواد، آب و انرژی در فرآیندهای سرتاسری.
فرآیندهای مرتبط
- اندازهگیری مصرف انرژی در خط تولید
- اندازهگیری مصرف آب و مواد اولیه
- تحلیل بهرهوری منابع
بازیگران
- واحد HSE
- واحد مهندسی فرآیند
- شرکتهای صنعتی (پالایشگاهها، پتروشیمی)
تحلیل
OE13.2 به حداقل رساندن استفاده از مواد، آب و انرژی
فرآیند کاهش مصرف مواد، آب و انرژی در فرآیندهای سرتاسری. فرآیندهای ناب (Lean) و شش سیگما (Six Sigma) میتوانند آغازگر این کاهش باشند، اما بازنگری در مواد و فرآیندهای تبدیل برای دستیابی به کاهشهای اساسی ضروری خواهد بود.
فرآیندهای مرتبط
- اجرای پروژههای بهینهسازی مصرف انرژی
- کاهش ضایعات مواد اولیه
- اصلاح فرآیندها برای کاهش مصرف آب
تحلیل
OE13.3 افزایش استفاده کارآمد از داراییهای ثابت
فرآیند ارزیابی داراییهای ثابت و کاهش هرگونه ناکارآمدی یا اتلاف در فرآیندهای مرتبط با آن داراییها. ناکارآمدیها موجب اتلاف مواد، انرژی و زمان کارکنان میشوند. نگهداری پیشگیرانه، کارکنان آموزشدیده، بهبود نسبتهای بهرهبرداری از داراییها و سایر تکنیکها میتوانند به افزایش استفاده کارآمد از داراییهای ثابت کمک کنند. همچنین، استفاده از انرژی با کمترین اثرات زیستمحیطی در اولویت قرار میگیرد.
فرآیندهای مرتبط
- افزایش اثربخشی کلی تجهیزات (OEE)
- اجرای برنامههای نگهداری پیشگیرانه
- کاهش توقفات خطوط تولید
بازیگران
- واحد نگهداری و تعمیرات (نت)
- واحد تولید
- مدیران کارخانه
تحلیل
فرآیند ارزیابی و کاهش ضایعات در سراسر زنجیره تأمین. روشهای ناب میتوانند به شناسایی و کاهش ضایعات در تمامی حوزههای زنجیره تأمین کمک کنند. کاهش ضایعات میتواند بهرهوری را افزایش دهد، هزینهها را کاهش دهد و محیط کاری بهتری فراهم کند.
فرآیندهای مرتبط
- پیادهسازی سیستمهای مدیریت کیفیت (ISO 9001)
- استفاده از تکنیکهای ناب (Lean)
- بازیافت ضایعات و استفاده مجدد
بازیگران
- واحد بهبود فرآیند
- واحد کنترل کیفیت
- واحد تولید
تحلیل
OE13.5 افزایش طول عمر محصول و کاربرد مدور (Circular Utility)
فرآیند افزایش طول چرخه عمر محصول. چرخه عمر محصول میتواند به روشهای مختلفی افزایش یابد:
محصولاتی که با طول عمر بالا طراحی شدهاند و بهراحتی قابل نگهداری و تعمیر هستند.
محصولاتی ساختهشده از اجزا و موادی با طول عمر بالا که بهراحتی قابل نگهداری و تعمیر هستند.
محصولاتی که مشمول استانداردسازی و سازگاری محصولات و اجزا هستند و بهراحتی قابل استفاده مجدد میباشند.
استفاده از زنجیرههای تأمین کوتاهتر که به دلیل زمانهای تأمین کوتاهتر و موجودی در جریان ساخت کمتر، توانایی بهتری در پاسخگویی به تغییرات تقاضای مشتری دارند.
فرآیندهای مرتبط
- طراحی محصول با قابلیت تعمیر آسان
- استفاده از مواد با دوام و پایدار
- طراحی برای بازیافت آسان (Design for Recycling)
بازیگران
- واحد تحقیق و توسعه (R&D)
- شرکتهای تولیدکننده لوازم خانگی و الکترونیک
تحلیل
OE13.6 به حداکثر رساندن بازیابی برای استفاده مجدد و تغییر کاربری
فرآیند تسهیل بازگشت کالا و داشتن رویهای مؤثر برای رسیدگی به اقلام بازگشتی هنگام دریافت آنها — استفاده مجدد، تغییر کاربری یا دفع مسئولانه آنها. گام مؤثرتر، طراحی پایداری در محصولات و خدمات بهگونهای است که قابلیت استفاده مجدد یا تغییر کاربری مواد بازگشتی به حداکثر برسد.
فرآیندهای مرتبط
- تفکیک و بازیابی قطعات قابل استفاده از محصولات مرجوعی
- تغییر کاربری مواد بازگشتی
- طراحی فرآیند بازگشت کارآمد
بازیگران
- شرکتهای بازیافت
- شرکتهای تولیدی (استفاده از مواد بازیافتی)
- واحد بازگشت کالا (Returns)
تحلیل
مصادیق در صورت وجود