OE13 Circular Supply Chain Management
فرآیند توسعه زنجیره تأمین که زباله و آلودگی را حذف می‌کند، محصولات و مواد را به گردش درمی‌آورد، طبیعت را بازسازی می‌کند و در حال گذار به انرژی و مواد تجدیدپذیر است. زنجیره تأمین دایره‌ای (Circular Supply Chain) نیازمند تغییر اساسی در تفکر متخصصان زنجیره تأمین است؛ از ایده دسترسی به منابع نامحدود به سمت جایی که محصولات با حداقل زباله و مصرف انرژی، بازاستفاده و بازمصرف می‌شوند. زیرفرآیندها به ترتیب اولویت عبارتند از: (۱) کاهش (reduce)، (۲) تمدید چرخه عمر محصول (extend product lifecycle)، (۳) بازیابی برای بازاستفاده و بازمصرف (recovery for reuse and repurpose).
۳ زیردامنه تخصصی
۱۲ بازیگر اصلی
۲۴ فرآیند کلیدی
flowchart TB classDef activity fill:#AFDAFD,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#000880 classDef doc fill:#0565b3,stroke:#6c8ebf,stroke-width:2px,color:#ffffff 130@{ label: " OE13.1 ارزیابی استفاده از مواد، آب و انرژی "} class 130 activity 131@{ label: " OE13.2 به حداقل رساندن استفاده از مواد، آب و انرژی "} class 131 activity 132@{ label: " OE13.3 افزایش استفاده کارآمد از دارایی‌های ثابت "} class 132 activity 133@{ label: " OE13.4 کاهش ضایعات "} class 133 activity 134@{ label: " OE13.5 افزایش طول عمر محصول و کاربرد مدور (Circular Utility) "} class 134 activity 135@{ label: " OE13.6 به حداکثر رساندن بازیابی برای استفاده مجدد و تغییر کاربری "} class 135 activity 107@{ shape: doc, label: "ملاحظات دایره‌ای"} class 107 doc 310@{ shape: doc, label: "برنامه کاهش ضایعات تبدیل"} class 310 doc 328@{ shape: doc, label: "برنامه بازیابی و منابع"} class 328 doc 538@{ shape: doc, label: "استفاده فعلی و مورد انتظار از منابع"} class 538 doc 540@{ shape: doc, label: "کاهش مستند در استفاده از منابع"} class 540 doc 541@{ shape: doc, label: "بهبود کارایی مستند دارایی‌های ثابت"} class 541 doc 542@{ shape: doc, label: "کاهش مستند در تولید ضایعات"} class 542 doc 545@{ shape: doc, label: "بهبود مستند در کاربرد مدور محصول"} class 545 doc 548@{ shape: doc, label: "برنامه‌های بازیابی، استفاده مجدد و تغییر کاربری مستند"} class 548 doc 520@{ shape: doc, label: "طرح تلفیقی"} class 520 doc 536@{ shape: doc, label: "استفاده برنامه‌ریزی شده از منابع"} class 536 doc 537@{ shape: doc, label: "استفاده واقعی از منابع"} class 537 doc 539@{ shape: doc, label: "برنامه‌های اقدام"} class 539 doc 543@{ shape: doc, label: "طراحی محصول مدور"} class 543 doc 544@{ shape: doc, label: "برنامه‌های تلفیقی چرخه عمر محصول (PLC)"} class 544 doc 546@{ shape: doc, label: "مواد، قطعات، زیرمجموعه‌های صادر شده"} class 546 doc 547@{ shape: doc, label: "ضایعات تغییر کاربری یافته منحرف شده از دفع برای استفاده مجدد/بازیافت"} class 547 doc 130 --> 107 133 --> 310 130 --> 328 130 --> 538 131 --> 540 132 --> 541 133 --> 542 134 --> 545 135 --> 548 520 --> 134 536 --> 130 537 --> 130 538 --> 131 539 --> 131 540 --> 132 540 --> 133 543 --> 134 544 --> 134 545 --> 135 546 --> 135 547 --> 135

OE13.1 ارزیابی استفاده از مواد، آب و انرژی

فرآیند ارزیابی و کمی‌سازی مصرف تمامی مواد، آب و انرژی در فرآیندهای سرتاسری.
  • اندازه‌گیری مصرف انرژی در خط تولید
  • اندازه‌گیری مصرف آب و مواد اولیه
  • تحلیل بهره‌وری منابع
  • واحد HSE
  • واحد مهندسی فرآیند
  • شرکت‌های صنعتی (پالایشگاه‌ها، پتروشیمی)

OE13.2 به حداقل رساندن استفاده از مواد، آب و انرژی

فرآیند کاهش مصرف مواد، آب و انرژی در فرآیندهای سرتاسری. فرآیندهای ناب (Lean) و شش سیگما (Six Sigma) می‌توانند آغازگر این کاهش باشند، اما بازنگری در مواد و فرآیندهای تبدیل برای دستیابی به کاهش‌های اساسی ضروری خواهد بود.
  • اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی
  • کاهش ضایعات مواد اولیه
  • اصلاح فرآیندها برای کاهش مصرف آب
  • مشابه فرآیند 130

OE13.3 افزایش استفاده کارآمد از دارایی‌های ثابت

فرآیند ارزیابی دارایی‌های ثابت و کاهش هرگونه ناکارآمدی یا اتلاف در فرآیندهای مرتبط با آن دارایی‌ها. ناکارآمدی‌ها موجب اتلاف مواد، انرژی و زمان کارکنان می‌شوند. نگهداری پیشگیرانه، کارکنان آموزش‌دیده، بهبود نسبت‌های بهره‌برداری از دارایی‌ها و سایر تکنیک‌ها می‌توانند به افزایش استفاده کارآمد از دارایی‌های ثابت کمک کنند. همچنین، استفاده از انرژی با کمترین اثرات زیست‌محیطی در اولویت قرار می‌گیرد.
  • افزایش اثربخشی کلی تجهیزات (OEE)
  • اجرای برنامه‌های نگهداری پیشگیرانه
  • کاهش توقفات خطوط تولید
  • واحد نگهداری و تعمیرات (نت)
  • واحد تولید
  • مدیران کارخانه

OE13.4 کاهش ضایعات

فرآیند ارزیابی و کاهش ضایعات در سراسر زنجیره تأمین. روش‌های ناب می‌توانند به شناسایی و کاهش ضایعات در تمامی حوزه‌های زنجیره تأمین کمک کنند. کاهش ضایعات می‌تواند بهره‌وری را افزایش دهد، هزینه‌ها را کاهش دهد و محیط کاری بهتری فراهم کند.
  • پیاده‌سازی سیستم‌های مدیریت کیفیت (ISO 9001)
  • استفاده از تکنیک‌های ناب (Lean)
  • بازیافت ضایعات و استفاده مجدد
  • واحد بهبود فرآیند
  • واحد کنترل کیفیت
  • واحد تولید

OE13.5 افزایش طول عمر محصول و کاربرد مدور (Circular Utility)

فرآیند افزایش طول چرخه عمر محصول. چرخه عمر محصول می‌تواند به روش‌های مختلفی افزایش یابد: محصولاتی که با طول عمر بالا طراحی شده‌اند و به‌راحتی قابل نگهداری و تعمیر هستند. محصولاتی ساخته‌شده از اجزا و موادی با طول عمر بالا که به‌راحتی قابل نگهداری و تعمیر هستند. محصولاتی که مشمول استانداردسازی و سازگاری محصولات و اجزا هستند و به‌راحتی قابل استفاده مجدد می‌باشند. استفاده از زنجیره‌های تأمین کوتاه‌تر که به دلیل زمان‌های تأمین کوتاه‌تر و موجودی در جریان ساخت کمتر، توانایی بهتری در پاسخ‌گویی به تغییرات تقاضای مشتری دارند.
  • طراحی محصول با قابلیت تعمیر آسان
  • استفاده از مواد با دوام و پایدار
  • طراحی برای بازیافت آسان (Design for Recycling)
  • واحد تحقیق و توسعه (R&D)
  • شرکت‌های تولیدکننده لوازم خانگی و الکترونیک

OE13.6 به حداکثر رساندن بازیابی برای استفاده مجدد و تغییر کاربری

فرآیند تسهیل بازگشت کالا و داشتن رویه‌ای مؤثر برای رسیدگی به اقلام بازگشتی هنگام دریافت آن‌ها — استفاده مجدد، تغییر کاربری یا دفع مسئولانه آن‌ها. گام مؤثرتر، طراحی پایداری در محصولات و خدمات به‌گونه‌ای است که قابلیت استفاده مجدد یا تغییر کاربری مواد بازگشتی به حداکثر برسد.
  • تفکیک و بازیابی قطعات قابل استفاده از محصولات مرجوعی
  • تغییر کاربری مواد بازگشتی
  • طراحی فرآیند بازگشت کارآمد
  • شرکت‌های بازیافت
  • شرکت‌های تولیدی (استفاده از مواد بازیافتی)
  • واحد بازگشت کالا (Returns)

مصادیق در صورت وجود